Παιδιά και διαδίκτυο: Πότε μιλάμε για εθισμό; Πως τα προστατεύουμε;

Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς και που μπορούν να απευθυνθούν;

Εν έτη 2020 μικροί και μεγάλοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο είτε ως μέσο δουλειάς είτε ως μέσο ψυχαγωγίας.

Είναι μια ανεξάντλητη πηγή γνώσεων  και πληροφοριών, είναι μέσο ψυχαγωγίας αλλά και επικοινωνίας  με τον υπόλοιπο κόσμο.

Πλέον οι έφηβοι κυρίως χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να επικοινωνήσουν με τους φίλους τους και όχι με τη χρήση του σταθερού ή κινητού τηλεφώνου τους.

Αρκετοί  νέοι αφιερώνουν πολλές  ώρες  καθημερινά  πάνω από έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή ή πάνω από το κινητό τους τηλέφωνο.

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορούμε να κάνουν λόγο για εξάρτηση ή όπως περιγράφουν οι ίδιοι οι γονείς …ότι «το κινητό τους τηλέφωνο είναι  πλέον η προέκταση του χεριού τους».

 

Τα στελέχη του  Ελληνικού  Κέντρου  Ασφαλούς Διαδικτύου έρχονται καθημερινά σε επαφή με εκατοντάδες παιδιά προκειμένου να δώσουν συμβουλές  αλλά και  λύσεις  σε θέματα που σχετίζονται με το διαδίκτυο και με τον εθισμό τους με τα  διαδικτυακά παιχνίδια .

 Τα στοιχεία της έρευνα που διενήργησε  το Ελληνικό Κέντρο είναι συγκλονιστικά.

Οι «κολλημένοι» με το διαδίκτυο Έλληνες μαθητές και μαθήτριες καταγράφουν υψηλά ποσοστά σχολικής αποτυχίας,αφού το 43% παραδέχεται  ότι οι επιδόσεις τους στο σχολείο έχουν μειωθεί λόγω του «εθισμού» τους στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης και τα on line παιχνίδια.

Πότε όμως θα πρέπει να ανησυχήσουμε;  Πότε θα πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικούς;  Τι θα πρέπει να προσέξουν οι γονείς;

Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά  δίνει η Δημοσιογράφος – Yπεύθυνη Επικοινωνίας  του Ελληνικού  Κέντρου  Ασφαλούς Διαδικτύου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και έρευνας, Κατερίνα Ψαρουδάκη.

 

 

Κ. Ψαρουδάκη  ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που απασχολούν τους γονείς σήμερα σε σχέση με το διαδίκτυο και τα παιδιά;         

Η εξάρτηση από τα διαδικτυακά παιχνίδια και ο εκφοβισμός είναι τα δύο θέματα που κυριαρχούν στις κλήσεις που δέχεται η γραμμή βοήθειας  Help-line 210 6007686 του Ελληνικού κέντρου Ασφαλούς του ΙΤΕ από γονείς που βρίσκονται σε απόγνωση και προσπαθούν να βρουν τρόπους να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Eενδεικτικά αναφέρω ότι η έντονη ανησυχία των γονιών όσον αφορά την ενασχόληση των παιδιών με διαδικτυακά παιχνίδια και πιο συγκεκριμένα με το διαδικτυακό παιχνίδι Fortnite αποτυπώθηκε και στα ετήσια στατιστικά στοιχεία της Γραμμής Βοήθειας, όπου μια στις τρεις κλήσεις που λάναμε αφορούσε στην υπερβολική ενασχόληση παιδιών με το συγκεκριμένο παιχνίδι. Θα  πρέπει να σημειωθεί μάλιστα ότι η συγκεκριμένη κατηγορία είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται ως λόγος επικοινωνίας με τη γραμμή βοήθειας.

Η υπερβολική χρήση του διαδικτύου πάντως είναι ένα θέμα που απασχολεί και τα ίδια τα παιδιά τα οποία όμως δε φαίνεται να έχουν πλήρη συναίσθηση του χρόνου που δαπανούν στο διαδίκτυο (αυτό συμβαίνει άλλωστε και με εμάς τους ενήλικες). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μεγάλης έρευνας που πραγματοποιήσαμε σε δείγμα 14.000 μαθητών ηλικίας 10-17 ετών προκύπτει ότι το 43% νιώθει ότι παραμελεί από μερικές φορές έως πολύ συχνά τις δραστηριότητές του για χάρη του διαδικτύου. Μάλιστα το συναίσθημα αυτό είναι πιο έντονο σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας (Λυκείου) όπου το ποσοστό φτάνει στο 58%.  Πρόβλημα εθισμού στο διαδίκτυο παραδέχεται ότι αντιμετωπίζει το 20% των ερωτηθέντων ενώ άλλο ένα 20% δηλώνει ότι δεν ξέρει αν αντιμετωπίζει πρόβλημα εθισμού στο διαδίκτυο.

Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός προκειμένου το παιδί του να μην αντιμετωπίσει πρόβλημα εθισμού στο διαδίκτυο;

Το κυρίαρχο είναι από την αρχή που το παιδί θα αρχίσει να έχει διαδικτυακή δραστηριότητα να τεθούν όρια και κανόνες οι οποίοι θα αναπροσαρμόζονται με την πάροδο του χρόνου και καθώς το παιδί μεγαλώνει. Καλό θα είναι να συμφωνήσουμε μαζί με το παιδί για το πόσο χρόνο του επιτρέπεται σε αυτή του την ενασχόληση. Εξίσου σημαντική με τη θέσπιση ορίων  είναι και η δημιουργία κινήτρων και ευκαιριών έτσι ώστε το παιδί να αποκτήσει ισορροπία μεταξύ της ψηφιακής ζωής του και των άλλων δραστηριοτήτων του (αθλήματα, χόμπυ, κοινωνικές συναναστροφές κ.α). Και φυσικά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και τις δικές μας διαδικτυακές συνήθειες. Είμαστε ζωντανό παράδειγμα για το παιδί μας και αυτά που το συμβουλεύουμε θα πρέπει να τα ακολουθούμε πρώτα εμείς.

Από ποια ηλικία επιτρέπεται η επαφή του παιδιού με ηλεκτρονικές συσκευές (κινητό, tablet κ.α);

Η πλειοψηφία των παιδιών σήμερα ξεκινά να μπαίνει στο διαδίκτυο από την ηλικία των 7-8 ετών, ηλικία που μειώνεται διαρκώς με τα χρόνια. Ακόμη, ένα στα πέντε παιδιά ξεκινά να μπαίνει στο διαδίκτυο στην ακόμη μικρότερη και ευαίσθητη ηλικία των 4-6 ετών, οπότε κατανοείτε γιατί είναι πολύ σημαντικό να προστατευτούν κατάλληλα τα παιδιά.

H σχέση των παιδιών με το διαδίκτυο σύμφωνα με τις επιστημονικές οδηγίες που υπάρχουν (Αμερικανική Παιδιατρική εταιρεία) δε θα πρέπει να ξεκινάει σε καμία περίπτωση και για κανένα λόγο πριν την ηλικία των 2 ετών. Από την ηλικία των 2- 4 ετών η επαφή των παιδιών με το διαδίκτυο θα πρέπει να γίνεται πολύ λίγη ώρα, πολύ επιλεκτικά ως προς το είδος του προγράμματος που παρακολουθούν και πάντα υπό την επίβλεψη των γονιών. Καλό είναι τα παιδιά να έχουν κλείσει τα 9 έτη για να αρχίσουν την πλοήγηση στο διαδίκτυο και σε καμία περίπτωση αυτό να μην ξεπερνά τη μια ώρα την ημέρα. Όσον αφορά τη χρήση των social media, η ηλικία των 13 ετών είναι αυτή που θεωρείται κατάλληλη για να ανοίξουν τα δικά τους προφίλ, πάντα βέβαια με γονικό έλεγχο και όσο το δυνατόν πιο ελεγχόμενη χρήση.

Ποιες άλλες γενικές συμβουλές θα δίνατε σε ένα γονιό που ενδιαφέρεται να κρατήσει το παιδί του ασφαλή στο διαδίκτυο;

Η ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα δε θα πρέπει να ξεκινάει πριν από την επιτρεπτή ηλικία (13 έτη). Και πάντα σε οποιαδήποτε διαδικτυακή δραστηριότητά του παιδιού θα πρέπει να υπάρχει επίβλεψη από το γονιό. Σε μεγαλύτερη ηλικίας παιδιά αυτή η επίβλεψη θα πρέπει να γίνεται με διακριτικό τρόπο αλλά συστηματικά.  Πολύ σημαντική είναι η σωστή επιλογή των ρυθμίσεων στο προφίλ του παιδιού (ιδιωτικό προφιλ) και η εκπαίδευση του παιδιού μέσω συχνών συζητήσεων για την υιοθέτηση σωστών πρακτικών χρήσης (π.χ. δε μιλάμε με αγνώστους, δεν αποκαλύπτουμε προσωπικά μας δεδομένα, δεν ανταλλάσσουμε πολύ προσωπικές φωτογραφίες κ.α.). Από πολύ μικρή ηλικία θα πρέπει να καταρρίψουμε στη συνείδηση του παιδιού το μύθο της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, θα πρέπει να του διδάξουμε ότι οι ίδιοι κανόνες καλής συμπεριφοράς που ισχύουν στην πραγματική ζωή ισχύουν και στο διαδίκτυο και θα πρέπει να του ενδυναμώσουμε το αίσθημα της υπευθυνότητας όταν βρίσκεται online. Το διαδίκτυο είναι ένας υπέροχος κόσμος γεμάτος ευκαιρίες και προκλήσεις. Ας βοηθήσουμε τα παιδιά μας να τον απολαμβάνουν με ασφάλεια!

Πώς πρέπει να αντιδρούν οι γονείς όταν διαπιστώσουν ότι τα παιδιά τους κινδυνεύουν;

Σε κάθε περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να έχουν αφήσει γέφυρες επικοινωνίας με το παιδί ανοιχτές. Είναι πάρα  πολύ σημαντικό το παιδί, αν κάτι του συμβεί διαδικτυακά, να έχει το θάρρος να το εμπιστευτεί στο γονιό του και να μην επιχειρήσει να αντιμετωπίσει την όποια δύσκολη κατάσταση μόνο του. Θα πρέπει λοιπόν οι γονείς να κρατήσουν την ψυχραιμία τους, να μην επικρίνουν ή κατηγορήσουν το παιδί αλλά να σταθούν δίπλα του και να το στηρίξουν.  Καλό θα ήταν να συμβουλέψουν το παιδί να κρατήσει τις όποιες αποδείξεις μπορεί να υπάρχουν και εν συνεχεία αν χρειάζεται  να απευθυνθούν στις αρμόδιες υπηρεσίες , είτε στο τμήμα δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος είτε στη SafeLine.gr. Αν κρίνουν ότι η ψυχολογία του παιδιού δεν είναι καλή, φρόνιμο θα ήταν να αναζητήσουν εξειδικευμένη βοήθεια από ψυχολόγους.

Με ποιο τρόπο η πλατφόρμα του Saferinternet4kids μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς;

Μέσω της ιστοσελίδας SaferInternet4Kids.gr μπορεί κανείς να ενημερωθεί και να αντλήσει υλικό σχετικό με την ασφαλή χρήση του Ίντερνετ και τη χρήση των κοινωνικών δικτύων . Το ενημερωτικό αυτό portal απευθύνεται τόσο σε γονείς και εκπαιδευτικούς όσο και σε εφήβους και παιδιά και περιλαμβάνει κατάλληλο πολυμεσικό υλικό. Όσον αφορά ειδικά στα παιδιά, η πλατφόρμα περιέχει πληροφορίες, παρουσιάσεις, επιμορφωτικά video, quiz και παιχνίδια όπου μπορούν να ενημερωθούν για οτιδήποτε τους απασχολεί στο διαδίκτυο με ευχάριστο και διαδραστικό τρόπο. Επιπρόσθετα τα μέλη του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου πραγματοποιούν ενημερωτικές εκδηλώσεις σε σχολεία όπου συζητούν δια ζώσης με τα παιδιά, μοιράζονται τους προβληματισμούς τους και παρέχουν συμβουλές και κατευθύνσεις.